Isoleren dak

Dakisolatie bij kanaalplaten op een plat dak

Renovatie plat dak Kantershof– uitleg voor bewoners en dakdekkers

Op deze pagina lees je hoe het platte dak van de woningen in Kantershof is opgebouwd, en waar je op moet letten bij het renoveren of isoleren ervan.

De informatie is bedoeld voor bewoners die dakisolatie of dakrenovatie overwegen (met name de vraag of de bestaande dakbedekking kan blijven liggen of moet worden verwijderd), en voor dakdekkers die het werk plannen en uitvoeren.

Omdat ons daktype met kanaalplaten tegenwoordig minder bekend is, herkennen dakdekkers dit vaak niet. Het kan daarom helpen om deze pagina met de dakdekker te delen.

Oorspronkelijke constructie van het dak

Vanuit de bouw in 1974 heeft het dak twee kenmerken die niet meer voldoen aan de huidige eisen: het is uitgevoerd als omgekeerd dak, en er liggen hout-cement kanaalplaten onder de dakbedekking.

1. Omgekeerd dak

Bij een omgekeerd dak ligt de isolatie los bovenop de dakbedekking in plaats van onder de dakbedekking. Deze opzet heeft een aantal nadelen:

• Beperkte isolatiewaarde (vaak ca. 5 cm XPS met Rd ≈ 1,5), terwijl tegenwoordig Rd 3,5 tot 6,0 wordt geadviseerd
• De isolatie sluit niet aan bij de dakrand omdat deze op de dakbedekking ligt
• Regenwater kan tussen de isolatie komen wat de isolatiewaarde verlaagd
• De isolatie kan vochtig worden, wat de isolatiewaarde verder verlaagt
• Aansluiting van de isolatie bij dakdoorvoeren is ingewikkelder
• Inspectie van de dakbedekking op lekkage is ingewikkelder door de isolatie op de dakbedekking
• Er is grind nodig om de isolatie op zijn plek te houden

Voordeel van een omgekeerd dak is dat de dakbedekking beschermd wordt tegen UV (zonlicht) en tegen grote temperatuurschommelingen en daardoor langer meegaat.

2. Hout-cement kanaalplaten

Op de betonnen dakvloer ligt een hout-cement kanaalplaat met ribbels aan de onderzijde. Daardoor ontstaat een open ruimte (een luchtlaag) tussen het beton en de plaat. Vroeger werd hier direct teermastiek of bitumen op aangebracht als dakbedekking.

Onderzijde hout-cement kanaalplaat

Kanaalplaat met teermastiek en daarop isolatie en grind.

Waarom werkt isolatie minder goed met kanaalplaten?

Door de ribbelstructuur aan de onderkant is de isolerende laag onder de dakbedekking geen luchtdicht geheel.

Warme en koude lucht kunnen zich daardoor gemakkelijk verplaatsen; zelfs een kleine luchtlaag of een beetje vocht is al genoeg om isolatie veel minder goed te laten werken. Isolatie werkt namelijk alleen goed als deze droog is, goed aansluit en geen kieren bevat.

Vergelijk het met onderkleding in de winter: strak zittende thermokleding houd je warm, maar zodra er wind langs kan, koel je snel af. Ook vocht vermindert de isolerende werking sterk — net zoals natte kleding veel minder warm houdt dan droge kleding.

Bij woningen met kanaalplaten zit er dus een open ruimte tussen het beton en de dakbedekking, waardoor warmte zich makkelijker onder de dakbedekking verspreidt. Goede isolatie houdt niet alleen in de winter de kou buiten, maar ook in de zomer de warmte.

Verwijderen of laten liggen: wat is het verschil?

Door onbekendheid met dit daktype wordt bij renovatie vaak de nieuwe isolatie over de oude kanaalplaten heen aangebracht. De open ruimte onder de platen blijft dan bestaan, waardoor die nieuwe isolatie alsnog minder effectief werkt.

De kanaalplaten zijn ongeveer 8 cm dik — vrijwel gelijk aan de extra dikte van moderne isolatiematerialen. Dat maakt het verschil tussen beide keuzes vooral een kwestie van hoogte:

• Kanaalplaten verwijderen: het dak blijft met isolatie volgens de nieuwe richtlijnen ongeveer even hoog. Geen (of nauwelijks) aanpassingen nodig aan dakluik, ventilatiepijpen of dakrand, en minder kans op wateroverlast bij de buren doordat er geen extra hoogteverschil ontstaat.
• Kanaalplaten laten liggen: het dak wordt met de nieuwe isolatie circa 8 cm hoger. Dit vraagt vaak om aanpassing van dakdoorvoeren of het dakluik, en in sommige gevallen zelfs om verhoging van de dakrand.

Voor een effectieve isolatie is het daarom raadzaam om de kanaalplaten eerst te verwijderen en de nieuwe isolatie direct op de betonnen dakvloer aan te brengen, met een dampwerende folie ertussen. Zo ontstaat een nieuwe dakconstructie met een veel betere isolatiewaarde.

V.l.n.r. betonnen dakplaat, houten constructiebalk tussen dak en overstek, betonnen overstek, teermastiek en dakrand.

Keuze dakopbouw

Oude situatie (“omgekeerd dak”)

• Betonnen dakvloer
• Kanaalplaten met open ruimtes (ca. 8 cm dik, isolatiewaarde Rd 0,89)
• Dakbedekking
• Isolatie (kanaalplaat Rd 0,89 en 5 cm XPS met Rd 1,5, isolatiewaarde totaal na correctie ca. Rc 2,3)
• Grind

Nieuwe, gewenste situatie (“warm dak”)

• Betonnen dakvloer
• Dampwerende folie
• Isolatie (vaak 8 tot 16 cm PIR, isolatiewaarde Rd 3,5 tot Rd 7)
• Dakbedekking (bitumen of EPDM)
• Eventueel grind

Isolatie materialen

Voor platte daken wordt meestal PIR-isolatie toegepast; bij dakrenovaties wordt tegenwoordig een Rc-waarde van rond de 6–7 geadviseerd.

Een alternatief is “biobased” isolatie zoals houtvezel: een natuurlijk materiaal dat door zijn grotere dikte in de zomer de warmte langer buiten houdt (grotere faseverschuiving), wat het zomercomfort verbetert.

• Voordelen: beter zomercomfort, hernieuwbare grondstoffen
• Nadelen: dikkere isolatielaag, hogere kosten

Soorten dakbedekking bij dakrenovatie (bitumen of EPDM)

• Bitumen: levensduur ongeveer 20–30 jaar
• EPDM: levensduur ongeveer 30–50 jaar, en wordt steeds vaker toegepast op platte daken

Onderhoud en controle van platte daken

Bij een controle wordt vooral gekeken naar scheurtjes in de dakbedekking, naden bij dakranden, doorvoeren en dakafvoeren. De meeste lekkages ontstaan namelijk niet in het vlakke dak zelf, maar bij naden en aansluitingen.

Witte dakbedekking en grind

Een wit dak weerkaatst meer zonlicht en blijft daardoor koeler; zonnepanelen leveren op een wit dak ongeveer 1–3% meer rendement. Grind op het dak beschermt de dakbedekking tegen UV-straling en temperatuurverschillen.

Wat betekent dit voor woningen in Kantershof?

Bij dakrenovatie wordt meestal gekozen voor het verwijderen van de kanaalplaten, nieuwe isolatie op het beton, en bitumen of EPDM als dakbedekking. Naast materiaalkosten wordt de totale prijs van een dakrenovatie vooral bepaald door:

• Verwijderen van grind en oude daklagen
• Inzet van een kraan voor het verwijderen van kanaalplaten, oude isolatie en oude dakbedekking
• Eventueel aanpassen van dakranden
• Aanpassen van dakdoorvoeren
• Aanpassen van het dakluik

Overweeg je een dakrenovatie? Zo pak je het aan

• Ga na of er kanaalplaten op het dak liggen (meestal wel)
• Bespreek dit met de dakdekker
• Laat de kanaalplaten verwijderen
• Kies de gewenste isolatiewaarde (minimaal Rd 3,5, optimaal Rd 6,0)
• Kies isolatiemateriaal (PIR, of het duurzamere maar duurdere biobased houtvezel)
• Kies dakbedekking (bitumen, of het duurzamere maar duurdere EPDM)
• Overleg met de buren en de dakdekker over de afwerking van de scheiding tussen de woningen
• Combineer de renovatie eventueel met zonnepanelen
• Zorg voor een goede factuur en foto’s voor de subsidieaanvraag (dubbele subsidie mogelijk bij twee isolatiemaatregelen)